Λίδα Μπόλα

Η κρίση στην Ευρώπη και η Λε Πεν στα ύψη…

Μετά από μία προεκλογική περίοδο -βαρετή κατά πολλούς, με πλήρη έλλειψη οραματικού λόγου από τους πρωταγωνιστές, χωρίς “πιπεράτες” εμφανίσεις και απρόοπτα- αλλά με την κρίση, τόσο στην Γαλλία, όσο και στο σύνολο της ευρωζώνης, να καθορίζει κάθε λέξη των υποψηφίων και να κρίνει την ψήφο των πολιτών, η Γαλλία βρίσκεται μπροστά σε νέα δεδομένα, που δεν κατάφεραν να προβλέψουν σε πολλές περιπτώσεις ούτε οι δημοσκοπήσεις.

Δεδομένο πρώτο: μετά από 17 χρόνια η προοπτική τα Ηλύσια Πεδία να αποκτήσουν και πάλι ένοικο από το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, επιστρέφει πιο δυναμικά από ποτέ. Μετά τον Φρανσουά Μιτεράν, το 1995, οι Γάλλοι σοσιαλιστές βλέπουν τον ηγέτη τους Φρανσουά Ολάντ να έρχεται πρώτος στον πρώτο γύρο, κερδίζονται την πρωτιά ακόμα και στην “Μέκκα” του γαλλικού αστικού μύθου, το Παρίσι.

Δεδομένο δεύτερο: για πρώτη φορά από το 1981, ένας εν ενεργεία Πρόεδρος, ο Νικολά Σαρκοζύ, δεν κατορθώνει να εξασφαλίσει την πρώτη θέση και κατατάσσεται δεύτερος στον πρώτο γύρο των εκλογών, με τις δημοσκοπήσεις εναντίον του και για τον δεύτερο και καθοριστικό γύρο. Οι λόγοι πολλοί: η κρίση, που γίνεται όλο και πιο έντονη στη χώρα, ο εφιάλτης της ανεργίας, που χτυπά τους Γάλλους και πρωτίστως τους νέους, η απογοήτευση για τα έργα και τις ημέρες ενός πολιτικού, που όπως έλεγε ένας Γάλλος αναλυτής, δεν κατάλαβε ποτέ ότι δεν είναι απλώς ένας υπουργός, αλλά ένας πρόεδρος. Και στην Γαλλία ο πρόεδρος -σημείωνε- καλείται να είναι ταυτόχρονα ότι η Βασίλισσα και ο πρωθυπουργός στην Βρετανία…και ο κύριος Σαρκοζύ, τα πήγε καλά ως πρωθυπουργός, αλλά χάλια ως “Βασίλισσα”.

Δεδομένο τρίτο και σημαντικότερο: η άκρα δεξιά επιστρέφει δριμύτερη από ποτέ στην Γαλλία. Και αυτή την φορά, δεν είναι το κύμα μεταναστών, που την φέρνει στην τρίτη θέση με το “θηριώδες” 18-19%, αλλά η οικονομική κρίση. Ενας στους τέσσερις νέους, αλλά και το 30% των ψηφοφόρων, που προέρχονται από την εργατική τάξη, έδωσαν την ψήφο τους στην Μαρίν Λεπέν. Ούτε οι υψηλοί τόνοι του Νικολά Σαρκοζύ για το μεταναστευτικό, ούτε η ρητορική της Λεπέν ακόμη και περί εξόδου της Γαλλίας από την Ευρωπαϊκή Ενωση, που σε άλλους καιρούς θα έμοιαζε με κακόγουστο αστείο στη χώρα, κατόρθωσαν να βάλουν φρένο στην άνοδό της. Η κόρη του ιδρυτή του Εθνικού Μετώπου μπορεί να δυσκολεύθηκε να συγκεντρώσει τις 500 απαιτούμενες υπογραφές για να θέσει υποψηφιότητα, κατάφερε εύκολα, ωστόσο, να ξεπεράσει το 16,8%, που ο Ζαν Μαρί Λεπέν είχε συγκεντρώσει το 2002, όταν άφησε εκτός δεύτερου γύρου τον σοσιαλιστή Ζοσπέν, προκαλώντας σοκ και κάνοντας την άκρα δεξιά υπολογίσιμη δύναμη και “φόβητρο” στην Γαλλία.

Δεδομένο τέταρτο: η αριστερά, για μια ακόμη φορά, δεν κατάφερε την “ανατροπή”, με τον Ζαν Λουκ Μελανσόν να συγκεντρώνει το αξιοπρεπές, άλλα όχι ποσοστό έκπληξη, του 10-11%.

Για την ώρα, οι μονομάχοι της 6ης Μαίου στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην αναμέτρηση μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, το ντιμπέιτ, αλλά και το “μοιρασμα” των ψηφοφόρων. Εξι στους 10 που επέλεξαν την Λεπέν εκτιμάται ότι θα ψηφίσουν Ζαρκοζύ, όπως 8 στους 10 του Μελανσόν θα στηρίξουν Ολάντ. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το αν οι γαλλικές εκλογές θα σηματοδοτήσουν ευρύτερες αλλαγές στον ευρωπαϊκό συσχετισμό δυνάμεων απομένει να φανεί και θα χρειαστεί χρόνος γι’ αυτό. Ο Φρανσουά Ολάντ στήριξε το προεκλογικό του πρόγραμμα στην ανάγκη να υπάρξει ανάπτυξη κόντρα στην λιτότητα και στις σαφείς διαχωριστικές γραμμές με την Γερμανία της Ανγκελα Μέρκελ. Στο Παρίσι, αρκετοί αναρωτιούνται στην περίπτωση, που τελικά εκλεγεί πρόεδρος αν θα συνεχίζει την παράδοση, που θέλει το πρώτο ταξίδι να γίνεται συμβολικά στην Γερμανία. Μετά και τις γαλλικές βουλευτικές εκλογές, ωστόσο, θα γίνει ξεκάθαρο αν τελικά ο κ.Ολάντ έχει όχι μόνο διαφορετική πρόταση, αλλά και τρόπο να δημιουργήσει μια διαφορετική απάντηση στην ευρωπαϊκή κρίση, όπως ισχυρίζεται. Αν την 6η Μαϊου ανατραπούν όλα τα προγνωστικά και ο Νικολά Σαρκοζύ βγει νικητής, τότε θα είναι μία από τις μεγαλύτερες διαψεύσεις των δημοσκόπων. Όπως και να τελειώσει το γαλλικό θρίλερ, πάντως, το γεγονός ότι 2 στους δέκα Γάλλους επέλεξαν ως εναλλακτική μιας επώδυνης πραγματικότητας την άκρα δεξιά, θα αποτελεί την απόδειξη αποτυχίας των πολιτικών, που επελέγησαν και εφαρμόστηκαν έως τώρα.

Μεταξύ φόβου και αγανάκτησης…

Ναι, έχω πλέον την εντύπωση ότι εκεί βρισκόμαστε. Μεταξύ φόβου και αγανάκτησης. Και δεν μιλώ μόνο για το εσωτερικό, για την κατάσταση δηλαδή στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, τα κόμματα, τους αρχηγούς. Ούτε για το τι ισχύει στην ελληνική κοινωνία, την οικογένεια και τους φίλους μας. Αν και γι’αυτό να μιλούσε κάποιος, πάλι θα ταίριαζε…λίγο-πολύ όλοι -και κυρίως αυτό το ένα εκατομμύριο των ανέργων- μεταξύ φόβου και αγανάκτησης είμαστε.

Μιλώ, όμως, και για το κλίμα, που ως χώρα, ως σύνολο αντιμετωπίζουμε από τους Ευρωπαίους εταίρους μας, κυρίως.

Αγανακτούν μαζί μας και ταυτόχρονα φοβούνται για το τι θα συμβεί. Ή για να είμαστε πιο ακριβείς, ‘ΑΛΛΟΙ αγανακτούν μαζί μας και ΆΛΛΟΙ φοβούνται για το τι θα συμβεί αν δεν…

Στις Βρυξέλλες, τα λόγια ήταν σχεδόν περιττά. Η φωτογραφία της Κριστίν Λαγκάρντ με σφιγμένες τις γροθιές να μιλά με τον κ.Βενιζέλο, ο κ.Σόιμπλε να χαμογελά και να απευθύνετε σε όλους πλην του Ελληνα υπουργού οικονομικών, ο τόνος στις δηλώσεις του Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ, ακόμα και το “δυστυχως…” με το οποίο άρχισε η δήλωση του ίδιου του κ.Βενιζέλου αμέσως μετά την συνεδρίαση με τους ομολόγους του, ήταν χαρακτηριστικά. Κι αυτά ίσως έδειχναν την αγανάκτηση…

Λίγες ώρες νωρίτερα, όμως, δύο δηλώσεις έρχονταν να δείξουν ότι υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Πέραν του εκνευρισμού για την Ελλάδα, υπάρχει και η διαπίστωση ότι όλα όσα συζητάμε ξεπερνούν την Ελλάδα, όσο κι αν όλοι είναι πλέον “θωρακισμένοι” όπως θέλουν να λένε.

Ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Μόντι έσπευσε στην έδρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για να πει -μεταξύ άλλων- ότι η Ελλάδα πρέπει να βοηθηθεί. Κάλεσε μάλιστα το Ταμείο να δείξει κατανόηση, να δει ότι υπάρχει η ελάχιστη συμμόρφωση της χώρας μας στις απαιτήσεις του, να γυρίσει σελίδα, ίσως και να επανεξετάσει το μοντέλο του σε κάποια σημεία. Όχι για να γίνει “καλό” με την Ελλάδα, αλλά όπως είπε για να σβήσει μια πιθανή μεγάλη έκρηξη. Την ίδια ώρα, ο Ισπανός υπουργός οικονομικών εξέφραζε την ελπίδα να υπάρξει λύση για την χώρα μας, ώστε πλέον να αποφευχθεί η πιθανότητα χρεοκοπίας, κάτι που όπως έλεγε θα είχε συνέπειες σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Η Ευρώπη του βορρά και του νότου, λοιπόν, ίσως να παραμένει ακόμα, κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Δυστυχώς, το ελληνικό πολιτικό σύστημα κατάφερε με την στάση του να εκμηδενίσει και τις δηλώσεις αυτές και το νόημα και τα μηνύματά τους. Για τις ευθύνες των ελληνικών κυβερνήσεων έχουμε μιλήσει όλοι και πολύ και πλέον είναι δεδομένες και αυταπόδεικτες. Και χθες απέδειξαν για μια ακόμη φορά ότι δεν θέλουν ή δεν μπορούν να χειριστούν οριακές για την χώρα καταστάσεις. Ίσως, όμως, η διαπίστωση Γερμανού αξιωματούχου ότι το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα δεν είναι ευρωπαϊκού επιπέδου να έπρεπε να έχει συνέχεια. Και να συμπληρωνόταν από την φράση ότι και το ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα συχνά δεν είναι…ευρωπαϊκού επιπέδου. Και αυτό έχει αποδειχθεί πολλές φορές τα τελευταία τρία χρόνια. Όταν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, όπως και η ελληνική, απέτυχαν κι εκείνες με την σειρά τους να δώσουν απαντήσεις και λύσεις, σε μία κρίση που δεν κατάφεραν να ανακόψουν και που τώρα σαρώνει την Ευρώπη. Και που σε όλο και περισσότερες χώρες κάνει τους πολίτες να νιώθουν ότι αυτό το οικοδόμημα της ευρωπαϊκής ένωσης, που άρχισε να χτίζεται 60 χρόνια πριν, είναι πλέον απόμακρο και ξένο. Και αυτό δεν είναι καλό σημάδι…

Η ΝΥΧΤΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ;

Ενδεχομένως η νύχτα της 8ης Δεκεμβρίου να καταγραφεί στην ιστορία ως η νύχτα που άλλαξε το πρόσωπο της Ευρώπης. Ενδεχομένως, πάλι, να καταγραφεί ως η νύχτα που η Ευρώπη “έδειξε” προς τα έξω το πραγματικό της πρόσωπο. Ενα πρόσωπο με ανταγωνισμούς, παιχνίδια εξουσίας, αγεφύρωτες διαφορές και αντικρουόμενα συμφέροντα. Η εικόνα και οι δηλώσεις τα λένε όλα: ο Νικολά Σαρκοζύ χαρακτηρίζει απαράδεκτες τις απαιτήσεις Κάμερον, ο Ντέιβντ Κάμερον δηλώνει ευτυχής που η χώρα του δεν είναι μέλος της ζώνης του ευρώ κι αυτό, όπως λεει δεν θα αλλάξει ποτέ, η Ανγκελα Μέρκελ εμφανίζεται ικανοποιημένη, γιατί κατάφερε απλά να τα πάρει όλα.

Όπως επισημαίνει ο Gavin Hewitt, αναλυτής του BBC, “χθες το βράδυ, κάθε ένας από τους Ευρωπαίους ηγέτες παρέδωσε ένα μέρος της εθνικής του κυριαρχίας. Όχι κατ’απαίτηση των λαών της Ευρώπης, αλλά γιατί οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι το σχέδιό τους δεν ήταν ποτέ άλλοτε σε τέτοιο κίνδυνο”.

Όπως και να έχει, χθες έγινε ένα μεγάλο βήμα από την νομισματική ένωση προς μια δημοσιονομική ένωση, έστω και κάτω από ασφυκτικές πιέσεις, έστω και κατά την “γερμανική βίβλο”, έστω και με την πλάτη στον τοίχο. Από εδώ και στο εξής, φόροι και δαπάνες, οι προϋπολογισμοί των κρατών με άλλα λόγια, θα υπόκεινται στον έλεγχο των ευρωπαίων αξιωματούχων, πολύ πριν -θα έλεγε κανείς καθ’υπερβολή- παρουσιαστούν ακόμη και στα μέλη των κυβερνήσεων, ενώ οι κυρώσεις για τους παραβάτες θα είναι αυτόματες.

Σε αυτή την “νέα” ένωση, όμως, δεν θα συμμετέχουν όλοι. Η Βρετανία εξαιρείται, μαζί της και η Ουγγαρία, ενώ εκτός από τους 17 της ευρωζώνης, ενδέχεται ακόμη έξι να συνυπογράψουν αυτή τη διακυβερνητική συνθήκη. Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων είναι πλέον γεγονός.

Και το προφανές ερώτημα, που προκύπτει, είναι για ποια Ευρωπαϊκή Ένωση μιλάμε πλέον; Η Ευρώπη των 27 έγινε η Ευρώπη των 17+10 και τώρα τείνει να γίνει η Ευρώπη των 17+6+2+2…

Και σε αυτό το κλίμα, το όραμα, που υπήρξε κάποτε για μια ένωση οικονομική, νομισματική, δημοσιονομική, αλλά και πολιτική; Προφανώς αναβάλλεται μέχρι οι συνθήκες να αλλάξουν και ίσως και να το απαιτήσουν εκ νέου.

Η ευρωζώνη την…επόμενη ημέρα

Η προειδοποίηση της Moody’s ότι το σύνολο των ισχυρών χωρών της ευρωζώνης κινδυνεύει αν η κρίση χρέους συνεχιστεί, επιτείνει την αγωνία των Ευρωπαίων ηγετών και φέρνει πιο κοντά το σενάριο της επόμενης ημέρας για την Ευρώπη.

Το πρώτο σενάριο έχει την υπογραφή του Βερολίνου και του Παρισιού. Κατ’αυτό, οι χώρες της ευρωζώνης αποφασίζουν ένα νέο Σύμφωνο Σταθερότητας που προβλέπει:

-έγκριση και επιτηρηση των προϋπολογισμών των κρατών-χωρών

-καθιέρωση στα Συντάγματά τους του περιβόητου χρυσού κανόνα του φρένου χρέους, που απαιτοεί ισοσκελισμένους προύπολογισμους

-απόλυτη δημοσιονομική πειθαρχία, που θα προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για όσους παραβαίνουν τους κανόνες.

Αν υπάρξουν διαφωνίες, Γαλλία και Γερμανία δηλώνουν ότι θα προχωρήσουν με όσους απλά συμφωνούν.

Η Ευρώπη, που διαμορφώνει το σενάριο αυτό, είναι μία Ευρώπη τριών ταχυτήτων:

Στον σκληρό πυρήνα, όσοι προσχωρήσουν στο γαλλογερμανικό σενάριο, με βασικούς παίχτες 8 χώρες, που αντιπροσωπεύουν κοντά στο 80% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και περίπου τον μισό πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 245 εκατομμύρια πολίτες. Εϊναι οι Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Ιταλία και Σλοβακία. Κοινά χαρακτηριστικά τους, η δημοσιονομική πειθαρχία, η υιοθέτηση του φρένου χρέους στα συντάγματά τους και η υψηλή πιστοληπτική ικανότητα. Αν έχουν όλα τα προηγούμενα, τότε, η έκδοση ευρωομολόγου είναι το λογικό επόμενο βήμα.

Στην περιφέρεια πλέον της ευρωζώνης οι χώρες, που ήδη λαμβάνουν βοήθεια: Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, ενδεχομένως και η Ισπανία -που οι φήμες “οργιάζουν” ότι επίκειται προσφυγή της σε μηχανισμό στήριξης.

Στον τρίτο δρόμο της Ευρώπης, οι χώρες που κατ’επιλογή βρίσκονται εξ αρχής εκτός ευρώ. Βρετανία, Δανία και Σουηδία, ο υπουργός Οικονομικών της οποίας θεωρείται ο καλύτερος όλων, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς.

Το δεύτερο σενάριο έχει την υπογραφή της Κομισιόν. Αφορά στο σύνολο των χωρών της ευρωζώνης. Σε αυτό περιλαμβάνεται:

- η επιτήρηση των εθνικών προϋπολογισμών

- ο εξαναγκασμός ενός κράτους-μελους να ζητήσει πακέτο βοήθειας

- επιτήρηση όσων χωρών έχουν ελλείμματα και δεν προχωρούν στη λήψη μέτρων, αλλά και “φρένο” στις κοινοτικές επιδοτήσεις.

Ημερομηνία-ορόσημο θεωρείται πλέον η Σύνοδος Κορυφής του Δεκεμβρίου, προκειμένου οι εξελίξεις να δρομολογηθούν, με ορίζοντα το φθινόπωρο του 2012.

Αυτά, που ίσως δεν βλέπουμε εμείς…

Σε κάθε παρέα, σε κάθε τηλεφώνημα, σε κάθε κουβέντα, ένα είναι το θέμα της συζήτησης, το γνωρίζετε όλοι πολύ καλα…Η οικονομική κρίση, το πόσο άλλαξε η ζωή μας, το πόσο θα αλλάξει ακόμα, το “πού θα βγει;”… Δεν είναι για όλους το ίδιο θα μου πείτε και έχετε δίκιο. Για άλλους έως τώρα απλώς τα δεδομένα έχουν ελαφρώς αλλάξει, για άλλους η ζωή τους έχει πραγματικά ανατραπεί…Ακόμη κι αν οι “δίπλα” δεν το έχουν καταλάβει.

Η συνολική εικόνα, πάντως, είναι τέτοια, ώστε τα διεθνή έντυπα και οι κοινωνιολόγοι κορυφαίων πανεπιστημίων να μελετούν ήδη την νέα κατάσταση της Ελλάδας και να μιλούν για το τί θα μπορούσε να συμβεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Η γαλλική εφημερίδα

“Η κρίση, μία τραγωδία για την υγεία των Ελλήνων”.

Στο ρεπορτάζ της, η έγκυρη εφημερίδα επικαλείται δηλώσεις και στοιχεία βρετανικής έρευνας του πανεπιστημίου του

Οι επιστήμονες βάζουν στο μικροσκόπιό τους την ελληνική κοινωνία και για έναν επιπλέον λόγο. Όπως σημειώνουν στο ρεπορτάζ της εφημερίδας, αυτό, που σήμερα συμβαίνει στην Ελλάδα θα μπορούσε πολύ εύκολα να συμβεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ίσως το γεγονός ότι ήδη αποτελούμε ως κοινωνία αντικείμενο μελετών να αντικατοπτρίζει και το μέγεθος των ανατροπών, που βιώνουμε. Το γεγονός ότι αυτό δεν αφορά μόνο εμάς, αλλά ότι το “καμπανάκι” χτυπά για πολλές ακόμη ευρωπαϊκες χώρες, να δείχνει πραγματικά ότι -με όλα τα αρνητικά μας ή τις παραλείψεις μας- αποτελούμε μέρος μιας ευρωπαϊκής κρίσης, που η ίδια η Ευρώπη αδυνατεί να αντιμετωπίσει με τους όρους του παιχνιδιού, που η ίδια έχει θεσπίσει.

Wall Street όπως…Ευρώπη;

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί κανείς να πει πολλά. Θετικά και αρνητικά. Λίγοι, ωστόσο, μπορεί να διαφωνήσουν με την διαπίστωση ότι η “άλλη πλευρά του Ατλαντικού” όπως συνηθίζουμε να λέμε με μία κλισέ έκφραση, έχει την δύναμη να επηρεάζει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά και να “συμβιβάζει τα…ασυμβίβαστα”: όπως το να αναπτύσσει στο εσωτερικό της το κίνημα Tea Party και το κίνημα Occupy the Wall Street.

Χθες, και την ώρα που η ηγέτιδα του Tea Party, η Σάρα Πέιλιν ανακοίνωνε ότι δεν θα είναι υποψήφια στις επόμενες προεδρικές εκλογές, για 20η ημέρα, οι αστυνομικές δυνάμεις στην “καρδιά” των οικονομικών εξελίξεων, την Wall Street έρχονταν αντιμέτωπες με εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες διαδηλωτών. Σε μία πρωτοφανή κίνηση -για τα αμερικανικά δεδομένα, όπου οι συγκεντρώσεις γίνονται στο πεζοδρόμιο και μικρά πλακάτ στα χέρια- οι διαδηλωτές αυτοί κλείνουν τους δρόμους, φωνάζουν συνθήματα, με κυρίαρχο το “Κατάληψη στη Wall Street”, επιμένουν να δίνουν ραντεβού, αγνοοώντας την βίαιη αντιμετώπιση των αστυνομικών και να ζητούν: ισότητα στα εισοδήματα, κοινωνική πρόνοια, θέσεις εργασίας. Η χθεσινή ήταν η μεγαλύτερη διαδήλωση έως τώρα.

Οι αναλυτές έχουν ήδη αρχίσει να ασχολούνται και να αναρωτιούνται: το κίνημα για την κατάληψη της Γουώλ Στρητ είναι ένα πολιτικό κίνημα; Η απάντηση θα έρθει προφανώς με τον καιρό. Για την ώρα αναλύονται τα γεγονότα, που οδήγησαν τους ανθρώπους αυτούς να τα βάλουν με τους “νεαρούς με τα μαύρα κουστούμια”, όπως οι ίδιοι αποκαλούν τα στελέχη του αμερικανικού χρηματιστηρίου. Η ανταπόκριση, που έχουν, ωστόσο, π.χ. το γεγονός ότι ενώσεις, όπως αυτή των δασκάλων στις Ηνωμένες Πολιτείες, τάχθηκαν στο πλευρό τους, δείχνει ότι η πολιτική δυναμική ίσως και να υπάρχει.

Το δεύτερο ερώτημα είναι αν η κίνηση αυτή θα βρει “μιμητές”. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν και ξέρουν να “εξάγουν” και κινήματα.

Και η Ευρώπη περιμένει. Μια Ευρώπη βυθισμένη στην κρίση χρέους, με τους πολίτες να αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα ως ένα καθημερινό φαινόμενο. Και είναι ήδη γνωστό ότι στο ευρωπαϊκό κέντρο, δηλαδή τις Βρυξέλλες, ένα πράγμα φοβούνται όσο την οικονομική κατάρρευση μιας χώρας της ευρωζώνης. Την κοινωνική έκρηξη.

Η χρεoκοπία, οι δηλώσεις, η “σπέκουλα” και η πραγματικότητα…

“Εξετάζουμε το ενδεχόμενο μιας συντεταγμένης πτώχευσης για να διασωθεί το ευρώ”.

“Δεν εξετάζουμε κανένα σενάριο χρεoκοπίας της Ελλάδας”.

“Χρεoκοπία δεν σημαίνει απαραίτητα και έξοδο από την ευρωζώνη”.

“Η χρεoκοπία δεν πρέπει να αποτελεί θέμα ταμπού”.

“Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να στηρίξουμε την Ελλάδα”.

Αυτό είναι μόνο ένα μέρος από την ομοβροντία δηλώσεων δια στόματος Ευρωπαίων αξιωματούχων για την Ελλάδα, που τις τελευταίες ημέρες προκάλεσαν αναταράξεις στις αγορές, “σεισμό” στην κυβέρνηση και ενδεχομένως κατάθλιψη σε πολλούς πολίτες αυτής της χώρας. Μία σειρά δηλώσεων, πολλές φορές εκ διαμέτρου αντίθετες, που ακόμη κι αν στον δρόμο άλλαξαν, δείχνουν την πραγματικότητα την οποία καλείται να διαχειριστεί η Αθήνα.

Την ίδια πραγματικότητα, όμως, καλούνται να διαχειριστούν και οι Ευρωπαίοι, οι οποίοι συμμετέχουν -μην ξεχνάμε- στην δημιουργία της. Το πώς, δεν έχει γίνει σαφές έως τώρα. Πολλοί εκτιμούν ότι η στάση της κυβέρνησης ίσως αλλάξει τα δεδομένα, άλλοι ότι το παιχνίδι έχει πια χαθεί, άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι οι Ευρωπαίοι δεν εννοούν παρά ελάχιστα απ’όσα λένε και οι δηλώσεις τους έχουν να κάνουν μόνο με το ακροατήριο των ψηφοφόρων τους.

Το πιο ξεκάθαρο πρόβλημα αυτής της πραγματικότητας νομίζω ότι το διάβασα σε δυο γραμμές μιας πολυσέλιδης ανάλυσης των Financial Times. Από την ημέρα που συμφωνήθηκε στα τέλη Ιουλίου, το πακέτο διάσωσης της Ελλάδας γράφουν οι FT, φάνηκε ότι δεν είχε τα “άστρα” με το μέρος του. “Ήταν το πιο περίπλοκο πακέτο για χώρα της ευρωζώνης, που ακόμα και οι αξιωματούχοι των υπουργείων οικονομικών που το υπέγραψαν δυσκολεύονταν να εξηγήσουν ακριβώς τι είχαν συμφωνήσει”. Και δυο μήνες αργότερα, σημειώνει το άρθρο, το πακέτο αυτό, όπως και το προηγούμενο είναι στα όρια της κατάρρευσης.

Ίσως, λοιπόν, αυτή η περιπλοκότητα, που αποτελεί σήμα κατατεθέν όλων των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης να φταίει κατά ένα μεγάλο μέρος, που η Ευρώπη -πέρα ακόμη και από το θέμα της Ελλάδας- βρίσκεται στο σημείο, που βρίσκεται.

Μεταξύ Θεσσαλονίκης και…Βρυξελλών

Η αλήθεια είναι ότι οι Διεθνείς Εκθέσεις αποτελούσαν πάντα ένα σημαντικό γεγονός σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μην ξεχνάμε ότι για μία Διεθνή Εκθεση, αυτή του Παρισιού το 1889, κατασκευάστηκε το σήμα κατατεθέν μιας ευρωπαϊκής μητρόπολης και μιας ολόκληρης χώρας, ο Πύργος του Αϊφελ…Επειδή, όμως, στην χώρα μας θέλουμε πάντα κάτι περισσότερο από το προφανές, γι’αυτό και στη δική μας Διεθνή Εκθεση, της Θεσσαλονίκης, δώσαμε έναν άλλο χαρακτήρα: την μετατρέψαμε σε πολιτικό γεγονός ή καλύτερα, μετατρέψαμε το βήμα της σε βήμα εξαγγελιών για τον εκάστοτε πρωθυπουργό. Κι έτσι πέρασαν χρόνια ή και δεκαετίες.

Το 2011, όμως, είναι διαφορετικό. Ο πρωθυπουργός δεν έχει τίποτα να εξαγγείλει. Όχι γιατί δεν θέλει -καθε πρωθυπουργος θέλει- αλλά γιατί δεν μπορεί. Κάποιοι εκτίμησαν ότι ίσως η βραδιά της 1ης Σεπτεμβρίου -όταν οι επικεφαλής της τρόικα μάζεψαν ντοσιέ και χαρτιά, έκλεισαν το χαρτοφύλακα και παρέπεμψαν το “όχι άλλα μέτρα” του Ευάγγελου Βενιζέλου στους πολιτικούς τους προϊσταμένους- θα μπορούσε να αποτελέσει το αντιστάθμισμα στο “άδειο καλάθι” της κυβέρνησης σε αυτή την ΔΕΘ. Ακόμη κι αν ήταν έτσι, ακόμη κι αν κάποιοι πίστεψαν ότι θα μπορούσε να είναι έτσι, η πραγματικότητα τους διέψευσε.

Για την ακρίβεια τους διέψευσε η “ευρωπαϊκή πραγματικότητα”. Γιατί η εποχή του…Πύργου του Αιφελ έχει περάσει και οι ευρωπαίοι εταίροι μας δεν έχουν ούτε το χρόνο, ούτε την διάθεση να ασχοληθούν με την εσωτερική μας “πολιτική επικοινωνία”. Σε μία ευρωζώνη, που τα τελευταία τρία χρόνια έχει δει να αλλάζουν ισορροπίες, δυναμικές και δεδομένα, σε μια ευρωζώνη, που τα τελευταία τρία χρόνια έχει δει την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία, ακόμη και την Γαλλία να κλυδωνίζονται και που αναζητά αναχώματα, στηρίγματα, σωσσίβια και εναλλακτικές λύσεις για να παραμείνει στο επίκεντρο της διεθνούς σκακιέρας, σε αυτή την ευρωζώνη πολλά από όσα εμείς συζητούμε στο εσωτερικό φαίνονται κάτι παραπάνω από ακατανόητα. Δεν μας “φοβερίζουν” όταν απαιτούν να τηρηθούν τα συμφωνηθέντα, ούτε όταν μας δείχνουν την πόρτα εξόδου από το ευρώ, όπως λένε καμιά φορά στις παρέες. Αν συνέβαινε, θα ήταν το καλό σενάριο. Η αλήθεια είναι ότι όλο και περισσότεροι το λένε γιατί το εννοούν. Κι αν εμείς πέφτουμε και παλι από τα σύννεφα, γιατί ως λαός το συνηθίζουμε, εκείνοι ίσως να έχουν ήδη αρχίσει να μελετούν και να επεξεργάζονται το σενάριο. Κι απλώς να επαληθευτεί ότι “ο ενδιαφερόμενος το μαθαίνει πάντα τελευταίος”…

Εν αναμονή της ομιλίας του κ.Παπανδρέου, λοιπόν…